This item was published during the term of a previous administration that ended in April 2007

Listen
Draft Gaelic Bill unveiled at 100th Mod
10/10/2003
Fhuair a' Ghàidhlig deagh bhrosnachadh
an-diugh an uair a dhaingnich Ministearan na h-Alba
an gealltanas reachdas a chur air chois gus inbhe
a' chànain a dhèanamh tèarainte ann an Alba.
English version follows Gaelic text
A' bruidhinn aig a' 100mh Mòd Nàiseanta Rìoghail
san Òban, chuir Prìomh Mhinistear Jack McConnell agus
Ministear an Fhoghlaim agus an Òigridh Peadair Peacock
an dreachd Bhile Gàidhlig air bhog agus dhearbh iad gum
biodh am Bile a' dol air beulaibh na Pàrlamaid as
t-samhradh sa tighinn.
A' cur an dreachd Bhile air bhog,
thuirt Mgr McConnell:
"Sa Chèitean am bliadhna, dhearbh Ministearan na
h-Alba gun robh iad airson reachdas a thoirt a-steach gus
inbhe na Gàidhlig a dhèanamh tèarainte ann an Alba.
Tha e na thoileachas dhomh a bhith a' coilionadh a'
ghealltanais sin agus a bhith a' foillseachadh Bile a
bhios, airson a' chiad uair, a' toirt inbhe reachdail dhan
Ghàidhlig ann an Alba.
'S e an-diugh toiseach tòiseachaidh an 100mh
Mòd.
'S e latha eachdraidheil a tha ann dhan
Ghàidhlig ann am barrachd air aon dòigh.
"Tha molaidhean a' Bhile a' togail air an taic
leantainneach a tha sinn a' toirt do fhoghlam Gàidhlig,
do chultar agus do chraoladh, agus thèid e astar mòr
ann a bhith a' cur stad air crìonadh a' chànain.
"Tha sinn airson gum bi inbhe thèarainte aig a'
Ghàidhlig mar phàirt beothail de bheatha na h-Alba, gus
an cànan a bhith air adhartachadh mar chànan a thathar
a' cleachdadh gu nàdarra gach latha agus gus tuigse nas
fheàrr a thoirt air an àite 's an luach a tha aige ann
an cultar na h-Alba.
"Tha mi dhan bheachd gu bheil e
cudromach do dh'Alba air fad a bhith a' cur na Gàidhlig air
stèidh thèarainte.
Tha e a' toirt dhuinn ceangal ris na
làithean a dh'fhalbh agus a' dearbhadh gu bheil iomadachd
agus còirichean nan mion choimhearsnachdan air an luachadh
's air an dìon airson na h-àm ri teachd."
'S e prìomh chumhachan an dreachd
Bhile:
Gum bi a' Ghàidhlig air a h-aithneachadh
ann an reachdas mar chànan Albannach
Gum bi buidheann leasachaidh
na Gàidhlig, Bòrd na Gàidhlig, air a stèidheachadh
air bhunait reachdail gus cleachdadh agus tuigse
den Ghàidhlig adhartachadh
Gum bi riatanas air a chur
air Bòrd na Gàidhlig a bhith ag ullachadh
Plana-cànain Nàiseanta Gàidhlig airson aonta
Mhinistearan na h-Alba
Gum bi riatanas air a chur
air buidhnean poblach an Alba a bhith a'
beachdachadh mun fheum air Plana-cànain Gàidhlig an
co-cheangal ri na seirbheisean a tha iad a'
tabhann
Thuirt Mgr Peacock:
"'S e ar n-amas gum bi na làithean ri
teachd seasmhach don Ghàidhlig an Alba agus gun dèan sinn
cinnteach gum bi an cànan a' mairsinn beò agus a' fàs. Cha
tèid seo a choileanadh le reachdas a-mhàin, ach nì e
cuideachadh mòr.
"Feumaidh sinn a bhith a' faicinn na
Gàidhlig air a cumail a' dol ann an teaghlaichean, air a
h-adhartachadh le sgoiltean, agus air a cleachdadh gu mòr
sna coimhearsnachdan agus air a meas luachmhor le
luchd-ionnsachaidh. Cuidichidh am Bile le bhith a'
cruthachadh an t-suidheachaidh agus a' mhisneachd a nì seo
comasach."
Thuirt Cathraiche Bòrd na Gàidhlig
(BnaG) Donnchadh MacFhearghais:
"Tha Bòrd na Gàidhlig a' cur fàilte air
foillseachadh an dreachd Bhile Gàidhlig. 'S e seo
toradh fìor mhisneachail an dìchill a rinn mòran
dhaoine le ùidh ann an cor a' chànain san àm ri teachd
agus is e latha eachdraidheil a tha ann do
dh'Alba.
"Tha aithne aig Riaghaltas na h-Alba
agus BnaG gu bheil mòran ri dhèanamh gus stad a chur air
crìonadh na Gàidhlig.
Bidh com-pàirteachais èifeachdach, aig a
h-uile ìre, riatanach ann an coileanadh na h-amais seo.
"Bidh Bòrd na Gàidhlig air a
neartachadh le inbhe ùr reachdail, cumhachdan agus
dleastanasan.
Bidh sinn a' misneachadh agus a' cuideachadh
le deasbad mun dreachd Bhile rè na h-ùine
co-chomhairleachaidh, gus a' cho-aonta as motha fhaighinn
sna freagairtean.
"Bidh na dleastanasan ùra air gach
buidheann poblach an Alba ann a bhith a' beachdachadh air
planaichean Gàidhlig airson an cuid sheirbheisean, còmhla
ris na seòlaidhean a dh'fhoillsicheas sinn mu bhith a' cur
nan dleastanasan sin an cèill, a' toirt slighe shoilleir
ann a bhith a' tabhann barrachd chothroman a thaobh a bhith
a' cleachdadh na Gàidhlig ann an suidheachaidhean
làitheil.
"Bidh am Bòrd cuideachd a' cumail a'
deasbad mu mhòr-mhiannan na coimhearsnachd Ghàidhlig le
Riaghaltas na h-Alba, agus bidh sinn ag amas air an taic as
èifeachdaiche fhaighinn don Ghàidhlig tron Bhile seo."
Thug Riaghaltas na h-Alba làn
ghealltanas anns an
Partnership Agreement for a BetterScotland inbhe na Gàidhlig a dhèanamh
tèarainte.
Tha an ùine co-chomhairleachaidh a'
dùnadh air Faoilleach 9, 2004.
Tha taic Riaghaltais na h-Alba don
Ghàidhlig gu sònraichte air trì prìomh raointean:
- foghlam
buidhnean cultarail
- craoladh
Tha Gàidhlig aig gach ìre de fhoghlam: fo aois
sgoile, bun-sgoil, àrdsgoil, foghlam adhartach agus àrd-ìre
agus mar phàirt de thrèanadh luchd-teagaisg. Thòisich
tabhartasan sònraichte airson foghlamGàidhlig ann an 1986 agus thamaoineachadh bliadhnail air a dhol suas on àm sin bho
£250,000 gu £2.834 millean ann an 2002-03.
Tha Riaghaltas na h-Alba cuideachd a' toirt taic
do fhoghlam Gàidhlig fo aois sgoile, trèanadh
luchd-teagaisg, trèanadh luchd-teagaisg àrdsgoile le
Gàidhlig, Stòrlann Nàiseanta airson stuthan teagaisg
Gàidhlig agus airson na colaiste Ghàidhlig, Sabhal Mòr
Ostaig san Eilean Sgitheanach.
English version
A draft Gaelic Language Bill was
published today, fulfilling a commitment by Scottish
Ministers to legislate to secure the status of the language
in Scotland.
Speaking at the 100
th Royal National Mod in Oban, First Minister
Jack McConnell and Minister for Education and Young People
Peter Peacock confirmed that the Bill was to be introduced
to Parliament next summer.
Mr McConnell
said:
"In May of this year, Scottish
Ministers confirmed that they wanted to legislate to secure
the status of Gaelic in Scotland. I am delighted to deliver
on that promise and to publish a Bill which will, for the
first time, provide legal status for the language in
Scotland. Today is the start of the 100
th Mod. It is now an historic day for Gaelic in
more ways than one.
"The Bill proposals build on our
continued support for Gaelic education, culture and
broadcasting, and will go a long way to stemming the
decline in the use of the language.
"We want to secure the place of Gaelic
as a living part of Scottish life, to promote the
language's everyday use and increase the appreciation of
its place and value in Scottish culture.
"I believe that securing Gaelic is
important for all of Scotland. It gives us a link with our
past and demonstrates that diversity and the rights of
minority communities will be valued and protected for the
future."
The key provisions of the Bill
are:
Recognising in legislation
Gaelic as a language of Scotland
Establishing the Gaelic
development body, Bòrd na Gàidhlig, on a statutory
basis to promote the use and understanding of
Gaelic
Requiring Bòrd na Gàidhlig
to prepare a National Gaelic Language Plan for
approval by Scottish Ministers
Requiring public bodies in
Scotland to consider the need for a Gaelic language
plan in relation to the services they offer
Mr Peacock
said:
"Our aim is to create a sustainable
future for Gaelic in Scotland and ensure that the language
can survive and thrive. Legislation alone cannot achieve
this, but it can make a significant contribution.
"We need to see the Gaelic language
passed on within families, promoted by schools, widely used
in communities and valued by learners. This Bill can help
create the context and the confidence to make this
possible."
Bòrd na Gàidhlig (BnaG) Chairman
Duncan Ferguson said:
"Bòrd na Gàidhlig warmly welcomes the
publication of the draft Gaelic Language Bill. This is a
most encouraging outcome of much hard work by many people
committed to the future of the language and is a historic
day for Scotland.
"The Scottish Executive and BnaG
recognise that a great deal requires to be done to reverse
the decline of Gaelic.
Effective partnerships, at all levels, will
be critical in the achievement of this objective.
"Bòrd na Gàidhlig will be strengthened
by its new statutory status, powers and duties.
We will be encouraging and facilitating
discussion on the draft Bill during the consultation
period, seeking the widest possible positive consensus in
the response.
"The new duties on all public bodies
in Scotland to consider Gaelic Language Plans for their
services, when taken together with the guidelines on how to
exercise those duties we will issue, gives a very clear
route to providing more opportunities to use Gaelic in
everyday situations.
"The Bòrd will also continue to
discuss the Gaelic community's aspirations with the
Scottish Executive, and we will aim to achieve the most
effective support for Gaelic through this Bill."
The consultation period closes on
January 9, 2004.
Executive support for Gaelic centres on three
main areas:
- education
cultural
organisations
- broadcasting
Gaelic features at all levels of education:
pre-school, primary, secondary, further and higher
education and as part of teacher training. Specific
grants for Gaelic education were introduced in 1986 and
annual funding has since increased from £250,000 to
£2.834 million in 2002-03. The Scottish Executive also
supports Gaelic pre-school education, teacher training,
the training of Gaelic-speaking secondary teachers, a
National Resource Centre for Gaelic teaching materials
and for the Gaelic college, Sabhal Mor Ostaig in
Skye.